Haberler

Rekabet Kurulundan Google’ın Yapay Zekâ Hizmetlerine Geçici Tedbir Kararı

Rekabet Kurulu, 08.10.2026 tarihli ve 26-37/1000-423 sayılı kararıyla, Google'ın Yapay Zekâ Önizlemeleri (AI Overviews) ve Yapay Zekâ Modu (AI Mode) hizmetleri kapsamında haber yayıncılarına ait içerikleri kullanmasına yönelik uygulamaları hakkında yürütülen inceleme sonucunda geçici tedbir uygulanmasına karar vermiştir.

Kararda, Google'ın genel arama hizmetleri pazarındaki hâkim durumu ile haber yayıncılarına yönelik uygulamalarının ayrımcı ve sömürücü kötüye kullanma niteliği taşıyıp taşımadığı incelenmiştir. Özellikle yapay zekâ tarafından oluşturulan yanıtlarda haber içeriklerinin kaynak olarak seçilmesi, yayıncılarla yapılan sözleşmelerin koşulları ve içerik kullanımının ekonomik etkileri üzerinde durulmuştur.

Google'ın Hâkim Durumuna İlişkin Değerlendirme

Kurul tarafından öncelikle Google'ın genel arama hizmetleri pazarındaki konumu analiz edilmiştir. Bu kapsamda;

• Google'ın pazardaki güçlü konumunu uzun süredir devam ettirmesi ve diğer teşebbüslerin kayda değer bir pazar payı elde edememesi,
• Genel arama hizmetlerinin çok taraflı platform niteliğinden kaynaklanan önemli şebeke etkileri,
• Kullanıcı alışkanlıkları, marka bilinirliği ve Google'ın sermaye büyüklüğü,
• Pazara giriş engellerinin yüksekliği ve Google'ın pazar gücünü dengeleyebilecek bir alıcı gücünün bulunmaması

birlikte değerlendirilerek Google'ın genel arama hizmetleri pazarında hâkim durumda olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Bu tespitin ardından, inceleme konusu davranışların 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 6. maddesi kapsamında kötüye kullanma teşkil edip etmediği, ayrımcı ve sömürücü etkiler yönünden ayrı ayrı ele alınmıştır.

Ayrımcı Kötüye Kullanma Yönünden Yapılan Değerlendirme

Google'ın haber yayıncılarına yönelik uygulamaları, yapay zekâ hizmetlerinde kaynak olarak gösterilme ve yayıncılarla Pilot Sözleşme imzalanması bakımından iki başlık altında incelenmiştir.

Kaynak olarak gösterilme bakımından:

• Karşılaştırılabilirlik: Aynı temel olgusal bilgiyi içeren beş haber yayıncısının, Yapay Zekâ Modu tarafından oluşturulan yanıtta yer verilen bilgileri desteklemeleri nedeniyle kaynak olarak seçilme bakımından karşılaştırılabilir durumda oldukları tespit edilmiştir.
• Farklı muamele: Karşılaştırılabilir durumdaki bazı yayıncıların kaynak olarak gösterildiği, diğerlerinin ise gösterilmediği belirlenmiştir. Google tarafından sunulan açıklamaların, söz konusu farklılığı ortaya koyan somut ve objektif bir gerekçe içermediği değerlendirilmiştir.
• Rekabeti bozma kabiliyeti: Kullanıcıların bilgi taleplerinin doğrudan Yapay Zekâ Modu içerisinde karşılanmasının haber yayıncılarının internet sitelerine yönelen trafiği azaltabileceği ve kaynak olarak gösterilmeyen yayıncıların kullanıcı erişimi bakımından dezavantajlı duruma düşebileceği değerlendirilmiştir.
• Haklı gerekçe: Belirli bir yayıncının kaynak olarak seçilmesini veya seçilmemesini zorunlu kılan teknik ya da nesnel bir gereklilik tespit edilememiştir.

Pilot Sözleşme'ye taraf olma bakımından:

• Karşılaştırılabilirlik: Google tarafından sözleşme imzalanan, imza aşamasında bulunan veya ön görüşme yürütülen yayıncıların karşılaştırılabilir durumda oldukları kabul edilmiştir.
• Farklı muamele: Sözleşme yapılacak yayıncıların belirlenmesinde kullanılan kriterlerin yeknesak biçimde uygulanmadığı; kriterleri sağlamayan bazı yayıncılarla sözleşme yapılırken benzer durumdaki diğer yayıncıların kapsam dışında bırakıldığı görülmüştür. Ayrıca bazı yayıncılara standart ve değiştirilemez sözleşme koşulları sunulurken diğerleriyle ticari kapsam ve içerik miktarı gibi hususların müzakere edildiği tespit edilmiştir.
• Rekabeti bozma kabiliyeti: Sözleşme imzalayan yayıncıların elde ettikleri ekonomik karşılıkla muhtemel trafik ve reklam geliri kayıplarını belirli ölçüde telafi edebileceği, sözleşme imzalamayan yayıncıların ise bu imkândan yararlanamayacağı değerlendirilmiştir. Bu farklılığın yayıncıların ekonomik kapasitesini ve rakipleriyle etkin biçimde rekabet etme imkânlarını etkileyebileceği belirtilmiştir.
• Haklı gerekçe: Sözleşmeye taraf olabilme ve ödenecek bedelin belirlenmesi bakımından uygulanan kriterlerin, Türkiye'de ortaya çıkan farklı uygulamaları açıklamak için yeterli ölçüde şeffaf, objektif ve doğrulanabilir olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu değerlendirmeler neticesinde, Google'ın uygulamalarının 4054 sayılı Kanun'un 6. maddesi kapsamında ayrımcı nitelikte davranış teşkil ettiğine ve pazardaki rekabet ortamını bozma kabiliyetine sahip olduğuna ilişkin kuvvetli şüphe oluştuğu değerlendirilmiştir.

Sömürücü Kötüye Kullanma Yönünden Yapılan Değerlendirme

Ayrımcı uygulamalara ilişkin incelemenin ardından, haber yayıncılarının içeriklerinin yapay zekâ hizmetlerinde kullanılmasına yönelik koşullar, sömürücü kötüye kullanma kapsamında değerlendirilmiştir. Bu incelemede üç temel husus üzerinde durulmuştur.

1. Sözleşme koşullarının dayatılması ve müzakere imkânı

• Google'ın haber yayıncıları açısından vazgeçilmez bir ticaret ortağı niteliği taşıdığı tespit edilmiştir. Yayıncıların Google hizmetlerine olan bağımlılığının, içeriklerinin yapay zekâ hizmetlerinde kullanılmasına ilişkin tercihlerini serbestçe oluşturmalarını sınırlandırabileceği değerlendirilmiştir.
• Yapay zekâ hizmetlerinden çıkış imkânının Türkiye'de kullanıma sunulmalarından yaklaşık altı buçuk ay sonra sağlanması ve bu tercihin görünürlük ile trafik üzerindeki olası sonuçlarına ilişkin endişeler nedeniyle yayıncıların fiilen serbest bir tercih imkânına sahip olup olmadıkları sorgulanmıştır.
• Pilot Sözleşmelerin büyük ölçüde standart nitelikte olduğu, ekonomik karşılığın belirlenme yönteminin yeterince açıklanmadığı ve Google'a geniş içerik kullanım hakları tanınmasına karşılık sınırlı yükümlülükler öngörüldüğü tespit edilmiştir. Bu hususların sözleşme koşullarının gerçek anlamda müzakere edilip edilmediği konusunda şüphe oluşturduğu değerlendirilmiştir.

2. Yayıncılar ve üçüncü kişiler üzerindeki ekonomik etkiler

• Yapay zekâ yanıtlarının kullanıcıların bilgi ihtiyacını doğrudan karşılamasının haber sitelerine yönelen trafiği azaltarak sıfır tıklamalı arama (zero-click search) etkisi yaratabileceği; birçok yayıncının trafik ve etkileşim kayıpları yaşadığı belirtilmiştir.
• İçerikleri aynı hizmetlerde kullanılan yayıncılardan yalnızca sözleşme imzalayanlara ekonomik karşılık sağlanmasının, diğer yayıncıların içeriklerinden doğan ekonomik değerden yararlanma imkânlarını sınırlayabileceği değerlendirilmiştir.
• İçeriklerin kullanım ve tıklanma düzeyine ilişkin yeterli ve doğrulanabilir verilerin paylaşılmamasının, yayıncıların sözleşme koşullarını ve sunulan bedelin yeterliliğini değerlendirmelerini güçleştirdiği belirtilmiştir.
• Özellikle küçük ve orta ölçekli yayıncıların, içeriklerinin bedelsiz kullanımını kabul etmek ile yapay zekâ hizmetlerinden çıkarak görünürlük ve trafik kaybı riskini üstlenmek arasında kalabileceği; bu durumun yayıncılığın ekonomik sürdürülebilirliği, içerik çeşitliliği ve tüketici çıkarları üzerinde olumsuz etkiler doğurabileceği değerlendirilmiştir.

3. Uygulamaların gerekliliği ve ölçülülüğü

• Yapay zekâ hizmetlerinin kullanıcılara sağlayabileceği faydaların, içerik kullanımına ilişkin bütün koşulları kendiliğinden gerekli ve ölçülü hâle getirmediği belirtilmiştir.
• Yayıncılara daha etkin veya farklılaştırılmış içerik kullanım tercihleri sunulması, kullanım kapsamının sınırlandırılması ve yayıncı sitelerine daha etkin yönlendirme sağlanması gibi alternatiflerin uygulanabilirliği değerlendirilmiştir.
• Sözleşmelerde tüm Google ürünlerini kapsayan geniş lisans hükümlerine yer verilmesi, tek ödeme yapısının benimsenmesi ve Google'ın belirli bir kullanım veya yönlendirme taahhüdü üstlenmemesi hususlarının, yapay zekâ hizmetlerinin işlevselliği için gerekli olanı aşıp aşmadığı yönünde şüphe bulunduğu ifade edilmiştir.

Bu çerçevede, içerik kullanımının kapsamı ve ekonomik değeri ile yayıncılar üzerindeki etkilerin sözleşme koşullarına yeterince yansıtılmaması ve sözleşme kriterlerinin yeterli ölçüde şeffaf olmaması nedeniyle haksız ticari koşullar uygulanmış olabileceğine ilişkin kuvvetli şüphe oluştuğu değerlendirilmiştir.

Geçici Tedbir Kararı ve Google'a Getirilen Yükümlülükler

Kurul tarafından, Google'ın hâkim durumu, haber yayıncılarının platforma bağımlılığı, mevcut sözleşmelerin uygulanmaya başlanması ve sözleşme ilişkilerinin daha fazla yayıncıyı kapsayacak şekilde genişleyebilmesi birlikte değerlendirilmiştir.

Bu koşulların soruşturma süresince rekabet ortamında ciddi ve telafisi mümkün olmayan zararlar doğurabileceği dikkate alınarak, 4054 sayılı Kanun'un 9. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca geçici tedbir uygulanmasına karar verilmiştir.

Bu kapsamda Google'ın;

• Eşdeğer durumdaki haber yayıncıları arasında objektif, şeffaf ve önceden belirlenmiş kriterlere dayanmayan ayrımcı uygulamalarda bulunmaması,
• İçerik kullanımına ilişkin sözleşme yapmak isteyen yayıncılarla iyi niyetli ve etkin müzakere yürütmesi ve sözleşme koşullarını objektif, doğrulanabilir ve şeffaf kriterlere dayandırması,
• Sözleşme imzalamayan veya koşulları kabul etmeyen yayıncıların diğer Google hizmetlerindeki sıralama, görünürlük, indekslenme ve trafiklerini olumsuz etkilememesi,
• İçeriklerin kullanım sıklığı, kaynak olarak gösterilme düzeyi, kullanıcı etkileşimi ve mümkün olduğu ölçüde yönlendirilen trafik hakkında yayıncılara doğrulanabilir veriler sunması,
• Yapay zekâ hizmetlerinden çıkış (opt-out) tercihlerinin diğer Google hizmetlerindeki görünürlük ve indekslenmeden bağımsız kullanılabilmesini sağlayacak teknik ve ticari mekanizmaları oluşturması,
• Mevcut sözleşme koşullarını yayıncılar aleyhine değiştirmemesi ve yayıncıların hak ve menfaatlerini azaltacak yeni koşullar getirmemesi,
• Yeni sözleşmelerde veya mevcut sözleşmelerin değiştirilmesinde benzer durumdaki yayıncılar arasında rekabet koşullarını bozabilecek farklı veya ilave koşullar uygulamaması,
• Tedbirlere uyum sağladığını gösteren denetlenebilir bilgi ve verileri periyodik olarak Rekabet Kurumuna sunması

öngörülmüştür.

Kurul, söz konusu yükümlülüklerin gerekçeli kararın tebliğinden itibaren üç ay içinde yerine getirilmemesi hâlinde, bu sürenin bitiminden itibaren 4054 sayılı Kanun'un 17. maddesi uyarınca idari para cezası uygulanmasına karar vermiştir.

Kararın Rekabet Hukuku Bakımından Önemi

Karar, yapay zekâ destekli arama hizmetlerinde haber içeriklerinin kullanımını, dijital platformların pazar gücü ve içerik sağlayıcılarının ekonomik bağımlılığı çerçevesinde ele alması bakımından önem taşımaktadır.

Özellikle eşdeğer durumdaki yayıncılar arasında farklı koşullar uygulanmasının rekabet üzerindeki etkileri, içerik kullanımının ekonomik değerinin belirlenmesi, sözleşmelerde gerçek müzakere imkânının bulunması ve yayıncıların yapay zekâ hizmetlerinden bağımsız biçimde çıkış tercihi kullanabilmesi, kararın temel hukuki meselelerini oluşturmaktadır.

Geçici tedbir kararıyla nihai bir rekabet ihlali tespitinde bulunulmamış olup soruşturma süresince rekabetçi koşulların korunması amaçlanmıştır. Bununla birlikte karar, yapay zekâ hizmetlerinin gelişimiyle birlikte platformlar ve içerik sağlayıcıları arasındaki ticari ilişkilerin 4054 sayılı Kanun'un 6. maddesi kapsamında hangi ölçütlerle incelenebileceğini ortaya koymaktadır.